Op 16 juni 1913 wordt Mannes Grendelman in Hardenberg geboren als zoon van Gerrit Jan Grendelman (Stad Hardenberg 1877) en Dina Johanna Hulzebosch (Lutten, Overijssel 1880). Hij heeft een oudere broer Gerrit Jan (1911), die net als hij boer wordt. Grendelman trouwt in 1937 met Johanna – Janna – Bouwhuis (Hardenberg 1915) en krijgt drie kinderen: Dina Johanna (januari 1939), Hermanna (juli 1941) en Mannes, na de dood van zijn vader geboren op 15 juli 1945 en naar hem vernoemd. Het gezin Grendelman woont in Beerzerveld op een klein gehuurd boerderijtje met wat grond. Mannes is boer en controleur bij de Provinciale Voedselcommissaris in Zwolle. Hij is een van 12 gefusilleerde mannen uit Hardenberg en omgeving.

De oorlog

In de oorlog zit Grendelman bij de Raad van Verzet en de Binnenlandse Strijdkrachten. Begin 1943 begint hij met het verzorgen van onderduikers. Zijn boerderij is een doorgangshuis, met plek voor twee verzetsstrijders of mannen die willen ontsnappen aan de Arbeitseinsatz: bijvoorbeeld plaatsgenoten Wolter Oordt en Geert Wind. Met Oordt zit Grendelman ook bij de Trouw-groep van Derk te Rietstap, die de illegale krant Trouw verspreidt. Bovendien zitten beide mannen in de verzetsgroep Salland rondom het Stegerveld tussen Ommen en Hardenberg, waar wapens, explosieven en geheime agenten worden gedropt. Aannemer Jan Jacob de Groot uit Vroomshoop is ook bij de droppings betrokken. De codenaam van het Stegerenseveld is ‘Evert’, vernoemd naar de leider van het Sallands verzet kapitein Albert Ferdinand Lancker. Een hol in de loobelten is de schuilplaats van de verzetsgroep ten oosten van het buurtschap Stegeren, waar de gedropte wapens worden klaargemaakt om te verzenden. Grendelmans schuur is een opslagplaats: van daaruit verdeelt hij de wapens – die bij hem worden opgehaald – over andere verzetsgroepen in de omgeving van Hardenberg. Ook staat er een tijdje een geheime zender bij hem thuis.

Op 12 januari 1945 wordt Mannes thuis gearresteerd. Zijn vrouw Janna moet ‘s avonds met deze mededeling naar haar moeders verjaardag in Heemserveen, terwijl de hulp voor dag en nacht bij de kinderen blijft. Haar vader fietst direct naar Kamp Erika in Ommen, maar krijgt zijn schoonzoon niet te spreken. Janna mag haar man in het huis van bewaring in Almelo een enkele keer schone kleren en tabak brengen. En op 2 maart wordt hij samen met Oordt, Te Rietstap en De Groot gefusilleerd bij het Rademakersbroek. Het verdriet en de onrechtvaardigheid van dit verlies zullen Grendelmans vrouw de rest van haar leven tekenen. Af en toe vertelt ze de kinderen over hun vader: hoe hij grapjes maakte en een keer dreigde een emmer water over haar heen te gooien als ze bleef staan en dat toen ook daadwerkelijk deed. Het gezin bezoekt jaarlijks de herdenking in Bergentheim en de kinderen mogen op vakantiekamp van Stichting 1940-1945. Hermanna bedenkt dat ze weliswaar geen vader meer heeft, maar dat hij wel een held was. Grendelmans kinderen en kleinkinderen bezoeken nog steeds het monument bij het Rademakersbroek.

Leer Mannes Grendelman kennen